Ufuxlinux.com

Ubuntu dağıtımı ya da türevlerinden birini (Kubuntu, Xubuntu vb.) kurduktan sonra yüklenmesi gereken birkaç sürücü, yazılım ve eklenti oluyor. Bunlar hem sistem için gerekli, hem de bazı dosya formatlarını (mp3) çalmak, web sitelerini görüntülemek (flash, java) için kurmamız gereken paketlerdir. Bu yazıdaki komutlar ve kurulması gereken paketler şu işleri görecektir:

• Bazı yazılım kaynaklarını, yani depoları etkinleştirmek
• Ekran kartı sürücülerini etkinleştirmek
• Ses ve video codeclerini kurarak yaygın dosya formatlarını çalabilmek
• Flash ve java eklentileriyle web sayfalarını istenilen şekilde görüntülemek
• Gereken fontları (yazı karakterlerini) yüklemek
  
• Öntanımlı gelen uygulamalar yerine daha kullanışlı bazı uygulamalar yüklemek
• Ses ayarlarını etkin bir şekilde yapmak ve bu ayarları saklamak

Ubuntu’nun neden bunlara gerek duyduğunu düşünebilirsiniz. Bunun sebebi, bazı eklentilerin ve dosya formatlarının kapalı kaynak koda sahip olması (flash ve java gibi) ve Ubuntu’nun, kullanıcının sistemine kapalı kaynak kodlu restricted (sınırlanmış) yazılımlar kurmasını onun tercihine bırakmak istemesidir. Ayrıca malum işletim sistemi (windoz) kurduktan sonra yapmamız gereken tüm internetten dosya arama-indirme gibi işler yerine, Ubuntu bu işlemlerin kendi içindeki paket yöneticisinden ya da tek bir komutla yapılmasına olanak sağlamaktadır. Gerekli işlere başlayalım.

1. Yazılım Kaynaklarını (depoları) Etkinleştirmek

Ubuntu’un bize kapalı kaynak kodlu ya da farklı yazılımları da sunmasını sağlamak için, bazı depoları eklememiz ya da etkinleştirmemiz gerekmektedir. Öncelikle mutiverse ve universe depolarını etkin değillerse etkinleştirelim. Sistem–Yönetim–Synaptic Paket Yöneticisi programını kullanıcı şifremizi girerek başlatırız. Ayarlar–Depolar kısmına girerek restricted (kısıtlanmış) ve multiverse yazan depoların kutucuğunu işaretliyoruz. Sonra pencereyi kapayıp tazele (reload) butonuyla kaynak listemizi güncelliyoruz. Aynı işi metin dosyasını düzenleyerek de yapabiliriz. Bunun için ALT+F2 tuşlarına basarak gelen çalıştır kutucuğuna:

Ubuntu (Gnome) için:
gksudo gedit /etc/apt/sources.list
Kubuntu (KDE) için:
kdesudo kate /etc/apt/sources.list

yazarak şifremizi girip dosyayı açıyoruz. Bu dosyada:

#deb http://ubuntu.gnu.gen.tr/ubuntu/ intrepid main restricted
#deb http://ubuntu.gnu.gen.tr/ubuntu/ intrepid multiverse
#deb http://ubuntu.gnu.gen.tr/ubuntu/ intrepid-updates multiverse
#deb http://ubuntu.gnu.gen.tr/ubuntu/ intrepid-security main restricted
#deb http://ubuntu.gnu.gen.tr/ubuntu/ intrepid-security multiverse

satırlarını bulun ve başlarındaki “#” işaretlerini silin. deb-src olanların başındaki işaretleri silmeyin, gerek yok. Daha sonra dosyayı kaydedin. Uçbirim (konsol) açarak şu komut ile paket listelerini güncelleyin:

sudo apt-get update

Eğer bunlarla uğraşmadan hazırda depoları açılmış bir sources.list kullanmak isterseniz, benimkini buradan indirebilirsiniz. Aynı işi görecektir. Daha sonra kendinize ait olan sources.list dosyasını açın ve içeriğibenimki ile değiştirin.

Bunun yanında yeni bir depo olan Medibuntu‘yu da eklememiz gerekiyor. Bu depo daha sonra yükleyeceğimiz w32-codecs, non-free-codecs gibi paketler ile Skype pakedini yüklememiz için şart. Yine bir uçbirim (konsol) açıyoruz:

sudo wget http://www.medibuntu.org/sources.list.d/intrepid.list --output-document=/etc/apt/sources.list.d/medibuntu.list
sudo apt-get update && sudo apt-get install medibuntu-keyring && sudo apt-get update

Bu işlem de bu kadar. Dikkatinizi çektiyse, eklediğim Medibuntu deposunda Intrepid ibaresi geçiyor. Bu depo adresi Ubuntu (Kubuntu, Xubuntu) 8.10 Intrepid Ibex sürümü için. Bir önceki sürüm olan Hardy ya da daha önceki sürümler için gereken komutları https://help.ubuntu.com/community/Medibuntu adresinden kolayca görebilirsiniz.

2. Ekran Kartı Sürücülerini Etkinleştirmek

Ubuntu, kurulduktan sonra giriş yaptığımız zaman, bize donanım sürücüleri yazılımı aracılığıyla, grafik kartımız için sürücüleri bulunduğunu haber verir. Çoğu zaman yapmamız gereken, bu uyarı aracılığıyla ya da Sistem–Yönetim–Donanım Sürücüleri uygulamasını kullanıcı şifremizi girip çalıştırarak gerekli sürücüyü işaretlemektir. Daha sonra sistemin yeniden başlatılması gerektiği hakkında uyarılırız. Bu uygulamaya komut yazarak da ulaşmamız mümkündür. Komutu ALT+F2 tuşlarıyla gelen çalıştır penceresine ya da bir uçbirim (konsol, terminal) açarak verebiliriz:

Ubuntu (Gnome) altında Donanım Sürücüleri
gksudo jockeygtk
Kubuntu (KDE) altında Donanım Sürücüleri
kdesudo jockeykde

Bazı durumlarda Donanım Sürücüleri bizi uyarmayabilir ya da doğru sürücüleri yüklemeyebilir. Bu durumda envy adlı yazılımı kullanırız. Envy yazılımını kurmak için Sistem–Yönetim–Synaptic Paket Yöneticisi programında envy diye aratmamız ve daha sonra çıkan uygun paketleri kurmamız gerekir. Ubuntu (Gnome) kullanıyorsak kurmamız gereken paket envygtk olmalıdır. Eğer Kubuntu, yani KDE kullanıyorsak, envyqt yazılımını kurarız. Komutla kurmak için uçbirim (konsol, terminal) açıp şu komutları verebiliriz:

Ubuntu (Gnome):
sudo apt-get update
sudo apt-get install envyng-gtk

Kubuntu (KDE):
sudo apt-get update
sudo apt-get install envyng-qt

Envy’yi kurduktan sonra, uygulamalar menüsünden ya da ALT+F2 çalıştır kutucuğuna:

envyng-gtk
ya da
envyng-qt

yazarak çalıştırabiliriz. Çıkan envy penceresi size bir sürücü önerir. Genelde de önerdiği sürücü sorunsuz kurulur ve çalışır. Fakat kurmak istediğiniz başka bir sürücü var ise onu seçip “apply” (uygula) diyerek yükleyebilirsiniz. Sisteminizi yeniden başlatmayı (reboot, restart) unutmayın.

3. Ses ve Video Codecleri ile Flash ve Java Eklentilerini Kurmak

Codecleri kurmak, Ubuntu dağıtımı altında oldukça kolaydır. Her zaman olduğu gibi Synaptic Paket Yöneticisi’ni açarız. Ubuntu (Gnome) için ubuntu-restricted-extras, Kubuntu (KDE) için kubuntu-restricted-extras ya da Xubuntu (XFCE) kullanıyorsak xubuntu-restricted-extras pakedini aratır ve kurarız. Komutla kurmak için:

sudo apt-get update
sudo apt-get install ubuntu-restricted-extras

şeklinde istediğimiz pakede göre komutu düzenler ve veririz. Çoğu codec bu şekilde kurulmuş olur. Diğer gerekli windoz codecleri için w32-codecs ve non-free-codecs paketlerini de Synaptic’ten aratıp kurmamız gerekir. Ya da komutla:

sudo apt-get update
sudo apt-get install w32-codecs non-free-codecs

ile kurarız. Şunu unutmayın, bu eklentileri ve codecleri kurarken, lisans sözleşmeleri çıkacaktır ve onaylamamız gerekmektedir (w32-codecs, flash ve java eklentileri için).

Restricted-extras paketleri bizim için gerekli flash ve java (Firefox ve diğer browserlar için) eklentilerini de kurar. Eğer istediğimiz flash ve java eklentileri kurulmamışsa, yani tarayıcımızda istediğimiz gibi sayfa görüntüleyemiyorsak bu eklentileri tek tek de kurabiliriz. Synaptic’ten flashplugin-nonfree ve sun-java6-plugin paketlerini bularak ya da:

sudo apt-get update
sudo apt-get install flashplugin-nonfree sun-java6-plugin

komutları ile yükleyebiliriz.

4. Gerekli Fontları (yazı karakterlerini) Yüklemek

Bazı microsoft truetype fontları sistemimizde bulunmamaktadır. Bunu da msttcorefonts pakedini yükleyerek hallederiz:

sudo apt-get update
sudo apt-get install ttf-mscorefonts-installer

5. Öntanımlı gelen uygulamalar yerine daha kullanışlı bazı uygulamalar yüklemek

Bu konu biraz kişisel tercih olmakla beraber, bazı uygulamaların diğerlerinden daha gelişmiş ya da kullanışlı olduğu da bir gerçektir. Örneğin, Firefox web tarayıcısında ses ve video uygulamalarını çalmak için Ubuntu öntanımlı olarak totem-mozilla eklentisini yükler. Biz bunu mplayer eklentisi ile değiştirdiğimizde daha kullanışlı olabilmektedir. Firefox için mplayer eklentisini, totem-mozilla’yı kaldırıp mozilla-mplayer pakedini kurarak yüklemiş oluruz:

sudo apt-get update
sudo apt-get remove totem-mozilla
sudo apt-get install mozilla-mplayer

Ayrıca normalde videoları açmak için Ubuntu (Gnome) Movie player (totem) programını kullanır. Biz bunun yerine daha iyi destek sunan, altyazı desteği iyi olan gelişmiş uygulamalardan istediğimizi seçerek yükleyebiliriz. Mplayer, Kaffeine, Smplayer ve VLC bunlara örnektir. Hepsini Synaptic Paket Yöneticisi’nden aratıp yüklememiz mümkündür. Yalnız Kaffeine bir KDE uygulaması olduğundan, KDE kütüphanelerini de birlikte kuracaktır. Ancak oldukça gelişmiş bir programdır.

6. Ses Ayarlarını Yapmak ve Saklamak

Ubuntu’da ses ayarlarını yapılandırmak için sistem çubuğunda (system tray) mixer uygulamalarını kullanmak mümkündür. Ancak bütün ses kanallarını görebilmek ve daha iyi yapılandırmak için alsamixer uygulamasını kullanmamız yerinde olur. Alsamixer bir konsol (ncurses) uygulamasıdır. Bu nedenle çalıştırmak için uçbirim (konsol) açarak:

alsamixer

komutunu veririz. Fare kullanamadığımız için yön tuşlarıyla kanalları ayarlayabiliriz. Sağ ve sol yön tuşları kanallar arasında gezinmemizi sağlar. Yukarı ve aşağı yön tuşları sesi yükseltip alçatmaya yarar. M tuşu ise sessiz kanalları (mute) etkinleştirmeye ya da sessize almak içindir. Eğer alsamixer uygulamasını tüm kanalları (capture dahil) ayarlamak için açmak istiyorsak:

alsamixer -V all

komutunu veririz. Ayarları yaparken, arka planda bir ses dosyası ya da video dosyası çalarsak, istediğimiz sesi yakalamamız kolay olur. İstediğimiz ses ayarlarını yaptıktan sonra her sistem başlangıcında bunların değişmemesini istiyorsak:

sudo alsactl store

komutunu verip kullanıcı şifremizi gireriz.

Bu kadar!

Etiketler: codec, eklenti, Gnome, KDE, komut, konsol, Kubuntu, Nasıl, ncurses, player, ses, Ubuntu, video, web