UfuxLinux.com

• Giriş

Bir GNU/Linux dağıtımını kurduktan sonra, ister linux dağıtımları ile çok fazla içli dışlı olalım, ister profesyonel bir tasarımcı, sistem yöneticisi ya da yalnızca günlük işlerini yapan bir kullanıcı olalım, kullandığımız bu esnek ve zengin sistemi istediğimiz gibi şekillendirmek en büyük ihtiyacımızdır. Ben bu yazılarda, kullandığımız dağıtımdan bağımsız bir şekilde alternatifler sunmaya ve işleri kolaylaştırmaya çalışacağım.

Tüm kullanıcılar için uygun olan yaygın bir dağıtım kullanıyor olabilirsiniz (Ubuntu, PclinuxOS gibi). Belki de deneyimli bir kullanıcısınızdır ve işleri daha çok elle ayarlamaya izin veren, yeni kullanıcı için zor olabilen fakat sizin kendinizi daha rahat hissettiğiniz bir dağıtım üzerinde olabilirsiniz (Slackware, Archlinux, Gentoo gibi). Fakat kendi zevklerinize, uğraştığınız alanlara uygun bir masaüstü ile çalışmak istemeniz oldukça doğaldır. Masaüstü, zamanımızı ne kadar çok bilgisayar başında geçiriyor olursak olalım, uygulamalarının çeşitliliği, kullanım rahatlığı ve görselliği ile bizim için oldukça önemlidir.

Yeni kullanıcılara not: Buradaki masaüstü yöneticileri ve verilen tüm uygulamaların, linkleri de verilmiştir. Ancak sisteminize kurmak için bir çoğunu “windoz”daki gibi internette arayıp bulmanız gerekmez. Hemen hemen hepsi, kullandığınız sistemin paket yöneticisinde bulunmaktadır, isimleri ile aratıp kur demeniz, ya da konsoldan bir komutla kurulum yapmanız mümkündür. Örnek: Ubuntu’da uygulamalar menüsündeki ekle/kaldır ya da paket yöneticisi ile kurmanız oldukça kolaydır.

Masaüstü Yöneticisi

Elimizde oldukça esnek, uygulama açısından alabildiğine zengin ve açık kaynak kodlu özgür bir sistemimiz var. Bu durumda, artık kendi kullanımımız için gerekli olan yazılımları ve masaüstü düzenini seçmemiz gerekiyor. İlk olarak, linux dağıtımlarının bize sunduğu en büyük avantajlardan biri olan farklı masaüstü yöneticilerinden en çok kullandığımız, işlerimizi üzerinde rahat rahat yaptığımız birini seçmek, bize kolaylık sağlayacaktır. İstediğimiz zaman aynı programlar ile farklı masaüstlerinde çalışma olanağımız bulunsa da, birine alışmak ve onun üzerinde verimliliği artırmak bence daha önemli.

Linux dağıtımlarında en çok kullanılan KDE, Gnome ve XFCE gibi kapsamlı masaüstlerinin yanında daha az yaygın olmakla birlikte, oldukça farklı ve esnek özelliklere sahip E17, Fluxbox, Fvwm gibi masaüstleri de bulunuyor. Zamanla hepsini deneyerek, bizim için en rahatını ve kullanışlı olanını seçebiliriz. Burada yaygınlık sizi aldatmasın; zira her masaüstünün bambaşka avantajları ve hitap ettiği bir kitle mutlaka var. Emek verilerek yapılmış her uygulama, en azından denenmeye değerdir. Ayrıca kurduğumuz uygulamalar çoğunlukla her masaüstünde çalıştığından, daha sonra istediğimiz masaüstüne de geçiş yapmak ve değiştirmek gibi bir seçeneğimiz de bulunuyor.

Şimdi, çeşitli bölümlere ayırdığım masaüstü ihtiyaç tiplerini inceleyelim:

1. Normal Günlük Kullanım

Gerçekten kafayı kırmamış (!) ya da işinin büyük çoğunluğunu bilgisayar üzerinden yapmayan kimse, bu “aşırı kullanımı zararlı ve ölümcül” olabilen aletin karşısında zaman geçirmek zorunda değildir. Bu nedenle de en yaygın ihtiyaç kategorisi normal günlük kullanımdır. Günlük kullanıcıların genel olarak, internet tarayıcısını kullanmak, ofis belgeleri oluşturmak, e-posta ve anında mesajlaşma yoluyla iletişim kurmak, müzik-video oynatmak ve oyun gibi ihtiyaçları vardır. Bu tür günlük kullanım için GNU/Linux sistemler oldukça fazla seçeneğe ve kolay kullanım özelliklerine sahiptirler ve git gide yaygınlaşmaktadırlar. Elbette bunun en önemli nedeni özgür yazılımların dünyanın her yerinden gelen bir katkıyla gelişmesi ve böylelikle yeni özelliklere sahip olarak kullanıcıların isteklerine cevap verebilmesidir.
Uygulamalara göz atalım:

-İnternet tarayıcısı (web browser)
Hemen hemen bütün Linux dağıtımlarında açık kaynak kodlu öncü internet tarayıcısı Mozilla Firefox yüklü ve öntanımlı olarak gelmektedir. Eklentileriyle birlikte oldukça güçlü özelliklere sahiptir. Ayrıca KDE masaüstünün öntanımlı internet tarayıcısı olan Konqueror da oldukça hızlı açılış ve kolay kullanım özellikleriyle etkili bir uygulamadır. Opera internet tarayıcısı da kapalı kaynak kodlu olmakla birlikte, web sitesinden her dağıtım için uygun olan paketlerinden birinin indirilmesi ile tek tıkla kurulabilecek bir uygulama olup, farklı özelliklerle donatılmıştır. Ayrıca gerektiğinde konsoldan da kullanabileceğiniz lynx, links, elinks gibi tarayıcılar da bütün dağıtımların depolarında mevcuttur.

-Ofis Uygulamaları
Artık windoz kullanıcıları tarafından da bilinen, güçlü ofis yazılımı OpenOffice.org, bütün linux dağıtımlarında çoğunda ön yüklü gelip, gelmeyenlerde de depolarda kuruluma hazır bulunur. Ofis uygulamalarında kullanılan bütün özelliklere sahiptir. Writer ile yazılarınızı yazabilir, impress ile sunum hazırlayabilir, Calculator ile hsap tabloları oluşturup, Base ile veritabanı hazırlayabilirsiniz. Ayrıca Open Office.org her türlü Mikrosoft Ofis dökümanlarını okuyup, aynı formatta belge kaydedebilir. Zemberek ile Türkçe yazım denetimi desteği de sağlanabilmektedir. Bunun yanında KDE masaüstünün yazılımı olan Koffice de kullanışlı bir ofis yazılımıdır.

-E-posta ve Anında Mesajlaşma
Linux dağıtımları, e-posta yazılımları alanında eşsiz bir zenginliğe sahiptir. Dilediğiniz uygulamayı kullanarak birden fazla hesabınızı güvenli bir şekilde yönetebilirsiniz. Bunların başında Mozilla Thunderbird yazılımı, Gnome masaüstüyle gelen Evolution, KDE masaüstü ile gelen Kmail ve Claws-mail uygulamaları gelir. Bunlardan masaüstüne entegre olan Evolution ve Kontact içinde çalışan Kmail, aynı zamanda randevularınızı yönetmenizi, takvimlerinizi düzenlemeye yarar. Oldukça gelişmiş ve uyumlu programlardır. Ancak sade ve hızlı, sadece işini iyi yapan bir e-posta istemcisi kullanmak isterseniz, Claws-mail tam da işinizi görecek bir uygulamadır.

Anında mesajlaşma uygulamaları konusunda açık kaynak dünyası zaman içerisinde büyük ilerleme kaydetmiştir. Artık sesli ve görüntülü görüşmeler mümkün olabilmektedir. Linux’taki mesajlaşma uygulamalarının en önemli özelliği, bir çoğunun birden farklı platformu (MSN, jabber, yahoo, googletalk) aynı anda kullanabilmesidir. Gnome masaüstünün yazılımı Pidgin, KDE masaüstünün yazılımı Kopete bunların başında gelir. Pidgin sadeliği, hızı ve şıklığıyla kullanıcıyı etkiler. Kopete ise bunlara ek olarak görüntülü görüşme özelliğine sahiptir. Ayrıca Amsn yazılımı da yine MSN platformu üzerinden görüntülü görüşmeye olanak sağlar. Sesli ve görüntülü konuşmanın en önemli yazılımı Skype, linuxta webcam ile ses/görüntü iletişimini kolaylıkla sağlar.

-Müzik ve Video Uygulamaları
Müzik ve video çalma uygulamaları günlük kullanıcıların olmazsa olmazıdır. Açık kaynak dünyası, bu konuda da her ihtiyaca uygun yazılıma sahiptir. Güçlü müzik uygulamalarının başında Amarok gelir. KDE masaüstünün yazılımı olan Amarok ile koleksiyonunuzu takip edebilir, kolayca listeler oluşturabilir, çaldığınız parçaların aynı anda vikipediden sanatçı bilgilerini ve sözlerini görebilirsiniz. Gnome masaüstünün yazılımı olan Exaile da benzer özelliklere sahiptir. Yalnızca arka planda çalacak hafif bir uygulama isterseniz de Audacious ve Juk yazılımları isteğinizi karşılayacak tipte uygulamalardır. Video uygulamaları da zengindir; Kaffeine, Mplayer, ve benzerleri olan Smplayer ve VLC gibi yazılımlarla ile her tür formatta filmi seyredebilir, alt yazılarını ayarlayabilirsiniz.

Etiketler: Amarok, Gnome, KDE, Linux, masaüstü, ofis, openoffice, opera, program, web